Theo khoản 3 Điều 10 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 118/2025/QH15), khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35m trên ô tô, người lái xe không được bố trí trẻ ngồi cùng hàng ghế với mình, ngoại trừ trường hợp phương tiện chỉ có một hàng ghế.
Bên cạnh đó, người điều khiển xe có trách nhiệm sử dụng và hướng dẫn trẻ sử dụng thiết bị an toàn phù hợp trong suốt quá trình di chuyển.
Ghế trẻ em phải đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật
Nhiều phụ huynh hiện nay vẫn cho rằng chỉ cần trang bị một chiếc ghế trẻ em trên xe là đã đáp ứng yêu cầu pháp luật. Tuy nhiên, theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 123:2024/BGTVT, thiết bị an toàn dành cho trẻ em trên ô tô phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về kết cấu, dây đai, khóa cài, nhãn nhận diện và hướng dẫn sử dụng.
Thiết bị an toàn cho trẻ em bao gồm hệ thống ghế trẻ em (CRS) và hệ thống ghế nâng cao cho trẻ em (ECRS), được thiết kế nhằm hạn chế sự dịch chuyển của cơ thể trẻ khi xảy ra va chạm hoặc phanh gấp, qua đó giảm thiểu nguy cơ chấn thương.
Các loại ghế được phân loại theo cân nặng của trẻ. Trong đó, nhóm 0 dành cho trẻ dưới 10kg; nhóm 0+ dành cho trẻ dưới 13kg; nhóm I từ 9-18kg; nhóm II từ 15-25kg và nhóm III từ 22-36kg.
Điều này cho thấy việc lựa chọn ghế phải căn cứ vào thể trạng thực tế của trẻ thay vì chỉ dựa vào độ tuổi hoặc thông tin quảng cáo của nhà sản xuất.
Ngoài ra, sản phẩm đạt chuẩn phải có nhãn nhận diện rõ ràng, thể hiện giới hạn sử dụng, hướng dẫn lắp đặt và các cảnh báo an toàn cần thiết. Đặc biệt, hướng dẫn sử dụng bằng tiếng Việt là yêu cầu bắt buộc để giúp người dùng lắp đặt đúng cách.
Theo QCVN 123:2024/BGTVT, các sản phẩm lưu hành hợp pháp trên thị trường phải được công bố hợp quy và gắn dấu hợp quy theo quy định. Đây là căn cứ quan trọng để người tiêu dùng nhận biết sản phẩm đạt tiêu chuẩn an toàn, tránh mua phải các loại ghế không rõ nguồn gốc, xuất xứ.
Lắp ghế không đúng cách vẫn có thể bị xử phạt
Không chỉ dừng lại ở việc trang bị ghế an toàn, quy định mới còn yêu cầu thiết bị phải được sử dụng đúng chức năng. Thực tế cho thấy nhiều phụ huynh vẫn mắc các lỗi phổ biến như lắp ghế không chắc chắn, đặt ghế sai hướng khuyến cáo, không cài dây đai cho trẻ hoặc cài dây quá lỏng.
Đối với trẻ nhỏ, việc chuyển sang sử dụng ghế quay mặt về phía trước quá sớm cũng làm giảm đáng kể khả năng bảo vệ khi xảy ra va chạm.
Các chuyên gia khuyến cáo sau khi lắp đặt, phụ huynh cần kiểm tra độ chắc chắn của ghế, tình trạng dây đai và khóa cài. Nếu ghế rung lắc nhiều, dây đai bị xoắn, khóa không khớp hoặc trẻ có thể dễ dàng tuột khỏi dây an toàn thì thiết bị chưa được sử dụng đúng cách.
Trong quá trình sử dụng, các bộ phận như khóa cài, dây đai và điểm neo cố định cần được kiểm tra định kỳ nhằm phát hiện kịp thời các dấu hiệu hư hỏng hoặc xuống cấp.
Theo điểm m khoản 3 Điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, người điều khiển ô tô chở trẻ dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35m ngồi cùng hàng ghế với người lái hoặc không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp sẽ bị xử phạt từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng.
Do đó, để bảo đảm an toàn cho trẻ cũng như tránh vi phạm quy định pháp luật, các bậc phụ huynh cần lựa chọn ghế đạt chuẩn, lắp đặt đúng hướng dẫn và bảo đảm trẻ được cố định an toàn trong suốt hành trình.
