Trọng lượng pin tạo thêm áp lực lên lốp
Một trong những khác biệt lớn giữa xe điện và xe sử dụng động cơ đốt trong là trọng lượng. Bộ pin dung lượng lớn khiến nhiều mẫu xe điện có khối lượng cao hơn đáng kể so với các mẫu xe chạy xăng hoặc dầu cùng phân khúc.
Trọng lượng lớn đồng nghĩa với tải trọng tác dụng lên bốn bánh xe cao hơn. Trong quá trình vận hành, lốp phải liên tục chịu lực từ trọng lượng thân xe, lực phanh, lực vào cua và lực truyền động. Khi tải trọng tăng, áp lực lên bề mặt tiếp xúc giữa lốp và mặt đường cũng tăng theo, từ đó có thể làm quá trình mài mòn gai lốp diễn ra nhanh hơn.
Đây là lý do các nhà sản xuất lốp phải tính toán riêng khả năng chịu tải đối với những mẫu xe điện có trọng lượng lớn. Không chỉ phải chịu tải cao, lốp còn phải đáp ứng yêu cầu về độ bám đường, độ ồn và khả năng tiết kiệm năng lượng.
Tuy nhiên, mức độ mòn lốp trên thực tế không chỉ phụ thuộc vào trọng lượng xe. Điều kiện đường sá, áp suất lốp, chất lượng lốp, cách phân bổ tải trọng và đặc biệt là phong cách lái xe cũng có ảnh hưởng rất lớn.
Mô-men xoắn tức thời khiến lốp chịu lực lớn
Bên cạnh trọng lượng, đặc tính vận hành của động cơ điện cũng là yếu tố đáng chú ý.
Không giống nhiều động cơ đốt trong phải tăng vòng tua để đạt mô-men xoắn lớn, động cơ điện có khả năng cung cấp mô-men xoắn gần như tức thời. Khi người lái đạp mạnh chân ga, lực kéo được truyền xuống bánh xe rất nhanh, tạo cảm giác tăng tốc mạnh và tức thời.
Nếu thường xuyên tăng tốc đột ngột, đặc biệt trên những mẫu xe có công suất và mô-men xoắn lớn, lực tác động lên lốp sẽ tăng đáng kể. Trong một số điều kiện, bánh xe có thể xảy ra hiện tượng trượt nhẹ, khiến lớp cao su tiếp xúc với mặt đường bị mài mòn nhanh hơn.
Điều này đặc biệt dễ nhận thấy ở những mẫu xe điện hiệu suất cao. Khả năng tăng tốc mạnh của xe có thể mang lại trải nghiệm thú vị, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với lốp.
Vì vậy, không phải cứ sử dụng xe điện là lốp chắc chắn mòn nhanh. Cách người lái khai thác sức mạnh của động cơ điện mới là một trong những yếu tố quyết định đáng kể đến tuổi thọ lốp.
Phanh tái tạo cũng đặt ra yêu cầu riêng
Hệ thống phanh tái tạo là một đặc điểm phổ biến trên xe điện. Khi người lái giảm tốc, động cơ điện có thể hoạt động như một máy phát điện, chuyển một phần động năng của xe thành điện năng để nạp lại cho pin.
Cơ chế này giúp xe tận dụng năng lượng trong quá trình giảm tốc và giảm mức độ sử dụng phanh ma sát truyền thống. Tuy nhiên, lực giảm tốc vẫn được truyền qua bánh xe và lốp, khiến lốp tiếp tục phải chịu các lực tác động trong quá trình tăng, giảm tốc.
Ở những xe sử dụng chế độ phanh tái tạo mạnh, người lái có thể thường xuyên giảm tốc chỉ bằng cách nhả chân ga. Điều này làm thay đổi đặc tính vận hành của xe và đặt ra những yêu cầu riêng đối với độ bám của lốp.
Lốp xe điện không đơn thuần là lốp chịu tải lớn
Sự phát triển nhanh của thị trường xe điện đã thúc đẩy các nhà sản xuất lốp nghiên cứu những sản phẩm phù hợp hơn với đặc tính của loại phương tiện này.
Lốp dành cho xe điện thường phải đáp ứng đồng thời nhiều yêu cầu: Chịu được tải trọng lớn, chống mài mòn, bảo đảm độ bám đường và hạn chế lực cản lăn. Ngoài ra, khả năng giảm tiếng ồn cũng trở nên quan trọng hơn bởi xe điện vận hành êm hơn, khiến tiếng ồn từ lốp và mặt đường dễ được người ngồi trong xe cảm nhận.
Một số thiết kế lốp dành cho xe điện sử dụng cấu trúc gia cường, vật liệu và hợp chất cao su được điều chỉnh để đáp ứng tải trọng cũng như lực kéo đặc thù. Mục tiêu là tạo ra sự cân bằng giữa tuổi thọ, khả năng vận hành, độ êm và hiệu suất năng lượng.
Do đó, việc lựa chọn lốp cho xe điện không nên chỉ dựa trên giá bán. Khả năng chịu tải, chỉ số tốc độ, kích thước, độ bám đường và mức độ phù hợp với từng mẫu xe là những yếu tố cần được xem xét.
Bảo dưỡng đúng cách giúp kéo dài tuổi thọ lốp
Tuổi thọ lốp xe điện phụ thuộc rất lớn vào cách sử dụng và bảo dưỡng. Chủ xe cần thường xuyên kiểm tra áp suất lốp và duy trì ở mức khuyến cáo của nhà sản xuất. Lốp non hoặc quá căng đều có thể ảnh hưởng đến khả năng vận hành và tốc độ mài mòn.
Việc đảo lốp theo định kỳ cũng giúp phân bổ mức độ hao mòn đồng đều hơn giữa các bánh. Bên cạnh đó, cần kiểm tra góc đặt bánh xe khi xe có dấu hiệu lệch lái, vô-lăng không trở về vị trí trung tâm hoặc lốp mòn không đều.
Đối với xe điện có công suất lớn, việc hạn chế thói quen tăng tốc đột ngột cũng có thể giúp giảm đáng kể áp lực lên lốp. Một phong cách lái xe êm và ổn định không chỉ giúp tiết kiệm năng lượng mà còn góp phần kéo dài thời gian sử dụng lốp.
Chi phí lốp cần được tính vào bài toán sử dụng xe điện
Lốp là bộ phận duy nhất của xe tiếp xúc trực tiếp với mặt đường và chịu tác động liên tục trong quá trình vận hành. Với xe điện, trọng lượng lớn và khả năng tăng tốc mạnh khiến vấn đề hao mòn lốp trở thành một yếu tố mà người sử dụng không nên bỏ qua.
Tuổi thọ thực tế của lốp rất khác nhau tùy loại xe, loại lốp, điều kiện vận hành và thói quen lái xe. Vì vậy, không nên áp dụng một con số cố định về số kilomet mà một bộ lốp xe điện có thể sử dụng.
Đối với những mẫu xe điện nặng, xe hiệu suất cao hoặc thường xuyên vận hành trong điều kiện tải trọng lớn, chi phí thay lốp có thể trở thành một khoản đáng kể trong tổng chi phí sở hữu.
Ngược lại, nếu lựa chọn đúng loại lốp, duy trì áp suất tiêu chuẩn, đảo lốp và cân chỉnh bánh xe định kỳ, đồng thời hạn chế tăng tốc quá mạnh, người sử dụng hoàn toàn có thể kiểm soát phần nào chi phí này.
Xe điện vẫn có những lợi thế đáng kể về năng lượng và bảo dưỡng. Tuy nhiên, khi tính toán tổng chi phí sở hữu, người mua không nên chỉ nhìn vào tiền điện hay chi phí bảo dưỡng động cơ. Chi phí lốp, đặc biệt với những mẫu xe điện nặng và có công suất lớn, cũng là một biến số cần được đưa vào bài toán sử dụng lâu dài.
