Dự thảo được xây dựng theo hướng chuẩn hóa toàn diện quy trình kiểm định, thống nhất phương pháp kiểm tra và tiêu chí đánh giá đối với từng hạng mục kỹ thuật, đồng thời bổ sung quy trình kiểm định đối với các dòng xe sử dụng công nghệ mới.
Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, Quy chuẩn QCVN 122:2024/BGTVT sau thời gian áp dụng đã tạo nền tảng pháp lý và kỹ thuật quan trọng cho hoạt động kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe ô tô, rơ-moóc, sơ-mi rơ-moóc, xe chở hàng và xe chở người bốn bánh có gắn động cơ.
Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh của công nghệ sản xuất ô tô và sự xuất hiện ngày càng nhiều dòng xe thế hệ mới, quy chuẩn hiện hành đã bộc lộ một số hạn chế. Đáng chú ý, nhiều hạng mục kỹ thuật chưa được quy định đầy đủ về phương pháp kiểm tra, dẫn đến cách đánh giá giữa các đăng kiểm viên và các trung tâm đăng kiểm có thể chưa thống nhất.
Để khắc phục những bất cập này, dự thảo quy chuẩn mới được xây dựng với mục tiêu chuẩn hóa toàn bộ hoạt động kiểm định. Theo đó, quy trình kiểm định sẽ được quy định thống nhất từ trình tự thực hiện, phương pháp kiểm tra đến tiêu chí đánh giá đối với từng hạng mục kỹ thuật của phương tiện. Riêng đối với xe mô tô, xe gắn máy, việc kiểm định sẽ tập trung vào nội dung kiểm tra khí thải theo quy định hiện hành.
Theo dự thảo, toàn bộ quá trình kiểm định được chia thành các nhóm hạng mục cụ thể như: nhận dạng phương tiện; hệ thống phanh, lái và treo; bánh xe, lốp; khung, thân vỏ và buồng lái; cửa xe, kính và gương chiếu hậu; hệ thống chiếu sáng và tín hiệu; còi; gạt nước, rửa kính; hệ thống điện; ghế ngồi, dây đai an toàn; bình chữa cháy; thiết bị giám sát hành trình, camera giám sát cùng các thiết bị chuyên dùng lắp trên xe.
Đối với mỗi hạng mục, dự thảo quy định rõ phương pháp kiểm tra, các dạng hư hỏng hoặc khiếm khuyết có thể phát sinh, đồng thời phân loại theo ba mức độ gồm: khiếm khuyết không quan trọng, khiếm khuyết quan trọng và khiếm khuyết nguy hiểm. Đây sẽ là căn cứ thống nhất để các trung tâm đăng kiểm đánh giá kết quả kiểm định, góp phần hạn chế sự khác biệt trong quá trình thực hiện.
Bên cạnh việc kiểm tra trực quan, dự thảo cũng yêu cầu nhiều nội dung phải được đánh giá bằng thiết bị chuyên dụng hoặc thông qua các quy trình thử nghiệm tiêu chuẩn. Các phép kiểm tra bao gồm đánh giá hiệu quả hệ thống phanh trên băng thử hoặc trên đường thử; kiểm tra độ trượt ngang của bánh xe dẫn hướng; đo cường độ và độ lệch chùm sáng của đèn chiếu sáng phía trước; kiểm tra khí thải đối với động cơ xăng, động cơ diesel cũng như xe mô tô, xe gắn máy. Đồng thời, quy chuẩn cũng quy định cụ thể giới hạn kỹ thuật, điều kiện thử nghiệm và phương pháp đánh giá đối với từng chỉ tiêu.
Một điểm mới đáng chú ý là dự thảo bổ sung quy trình kiểm định đối với nhiều loại phương tiện sử dụng công nghệ hiện đại hoặc có kết cấu đặc thù như xe dẫn động bốn bánh toàn thời gian (AWD), xe hybrid, xe có nhiều ống xả và các phương tiện chuyên dùng. Việc bổ sung này nhằm bảo đảm hoạt động kiểm định được thực hiện thống nhất, phù hợp với sự phát triển của công nghệ ô tô trong thời gian tới.
Ngoài ra, dự thảo cũng cập nhật các yêu cầu kỹ thuật đối với thiết bị giám sát hành trình, camera giám sát, thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái, camera khoang hành khách và hệ thống cảnh báo chống bỏ quên trẻ em trên xe. Đồng thời, bổ sung các quy trình kiểm tra khí thải và tiêu chí đánh giá đối với một số dòng phương tiện sử dụng công nghệ mới, góp phần hoàn thiện cơ sở kỹ thuật phục vụ công tác kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường.
Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, việc chuẩn hóa phương pháp kiểm tra và tiêu chí đánh giá sẽ giúp giảm sự khác biệt giữa các cơ sở đăng kiểm, hạn chế tác động của yếu tố con người cũng như điều kiện trang thiết bị, từ đó nâng cao tính khách quan, minh bạch và độ tin cậy của hoạt động kiểm định phương tiện trên phạm vi cả nước.
Sau khi quy chuẩn mới được ban hành, Cục Đăng kiểm Việt Nam sẽ tổ chức đào tạo, tập huấn đồng bộ cho đội ngũ lãnh đạo các đơn vị đăng kiểm, đăng kiểm viên và cán bộ kỹ thuật; đồng thời tăng cường kiểm tra, đánh giá năng lực định kỳ nhằm bảo đảm việc triển khai quy chuẩn mới được thực hiện thống nhất và hiệu quả trên toàn quốc.
