Khi nào túi khí có thể trở thành mối nguy?
Túi khí ô tô được phát triển từ những năm 1950, bắt đầu được đưa vào sử dụng trên xe thương mại từ thập niên 1970 và dần trở thành trang bị an toàn phổ biến. Tại Mỹ, túi khí được yêu cầu trở thành trang bị tiêu chuẩn trên ô tô từ năm 1999.
Khi xảy ra va chạm đủ mạnh, túi khí sẽ bung với tốc độ rất nhanh nhằm tạo lớp đệm giữa người ngồi và các bộ phận cứng trong khoang xe. Tuy nhiên, chính lực bung lớn này có thể gây nguy hiểm đối với trẻ nhỏ, người có vóc dáng thấp hoặc một số trường hợp đặc biệt.
Đây là lý do một số mẫu ô tô được trang bị công tắc cho phép vô hiệu hóa túi khí ghế phụ.
Theo Cơ quan An toàn Giao thông Đường bộ Quốc gia Mỹ (NHTSA), việc tắt túi khí ghế phụ có thể được cân nhắc trong một số trường hợp, đặc biệt khi cần bố trí ghế trẻ em quay mặt về phía sau ở ghế trước và không thể sử dụng hàng ghế sau.
Ghế trẻ em quay mặt về phía sau được thiết kế để bảo vệ trẻ bằng cách nâng đỡ phần đầu, cổ và lưng khi xảy ra va chạm. Nếu túi khí phía trước bung trong tình huống này, lực tác động có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho trẻ.
NHTSA cũng khuyến cáo trẻ em dưới 13 tuổi nên được bố trí ở hàng ghế sau, nơi thường an toàn hơn so với ghế hành khách phía trước.
Không phải cứ có người ngồi là túi khí phải bật
Ngoài trẻ em, người có vóc dáng nhỏ cũng có thể nằm trong nhóm cần được lưu ý khi sử dụng túi khí ghế phụ. Trong một số tình huống, nếu vị trí ngồi quá gần bảng táp-lô hoặc tư thế ngồi không phù hợp, người ngồi có thể chịu lực tác động lớn khi túi khí bung.
Tương tự, việc chở thú cưng ở ghế phụ cũng cần đặc biệt thận trọng. Thú cưng không được thiết kế để sử dụng dây đai an toàn như người trưởng thành và có thể bị hất về phía trước khi túi khí bung. Vì vậy, vị trí an toàn hơn thường là khu vực phía sau, với hệ thống cố định phù hợp.
Điểm quan trọng là túi khí không thay thế dây đai an toàn. Trong điều kiện sử dụng thông thường, dây đai và túi khí được thiết kế để phối hợp với nhau nhằm bảo vệ người ngồi. Việc tắt túi khí chỉ nên được thực hiện khi có lý do an toàn cụ thể và theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.
Công tắc tắt túi khí thường nằm ở đâu?
Vị trí và cách thức vô hiệu hóa túi khí ghế phụ phụ thuộc vào từng mẫu xe.
Trên nhiều dòng xe, công tắc được đặt ở phần cuối bảng táp-lô phía ghế phụ. Người sử dụng thường phải mở cửa bên phụ mới có thể tiếp cận. Một số mẫu xe sử dụng chìa khóa để xoay công tắc sang vị trí "OFF", trong khi các mẫu khác có thể sử dụng núm xoay hoặc nút điều khiển.
Ở một số xe, công tắc được bố trí bên trong ngăn đựng đồ phía trước hoặc khu vực bảng điều khiển trung tâm. Với những mẫu xe hiện đại, chức năng này có thể được tích hợp vào bảng điều khiển điện tử, cụm đồng hồ kỹ thuật số hoặc hệ thống thông tin giải trí.
Do thiết kế giữa các mẫu xe không giống nhau, chủ xe không nên tự ý tháo, đấu nối hoặc can thiệp vào hệ thống túi khí. Cách chính xác nhất là kiểm tra sách hướng dẫn sử dụng xe hoặc liên hệ đại lý, trung tâm dịch vụ được ủy quyền.
Xe hiện đại có thể tự động vô hiệu hóa túi khí
Không phải mẫu xe nào cũng yêu cầu người lái tự thao tác công tắc. Nhiều ô tô hiện nay được trang bị hệ thống cảm biến tại ghế phụ để xác định sự hiện diện và đặc điểm của người ngồi.
Cảm biến trọng lượng có thể nhận biết khi ghế không có người hoặc khi tải trọng trên ghế thấp hơn một ngưỡng nhất định. Hệ thống điện tử sau đó sẽ quyết định trạng thái hoạt động của túi khí tùy theo thiết kế của nhà sản xuất.
Một số xe còn có hệ thống phân loại người ngồi và điều chỉnh chiến lược kích hoạt túi khí. Nhờ đó, người sử dụng không phải lúc nào cũng cần thao tác thủ công.
Tuy nhiên, người lái vẫn cần quan sát đèn báo trạng thái túi khí trên bảng điều khiển và xử lý khi hệ thống cảnh báo bất thường.
Không nên tự ý vô hiệu hóa túi khí
Tại Mỹ, trong những trường hợp đặc biệt, NHTSA có cơ chế xem xét cho phép vô hiệu hóa túi khí khi xe không được trang bị công tắc và không có giải pháp thay thế phù hợp. Quy trình này được áp dụng trong những tình huống cụ thể, chẳng hạn người sử dụng có nhu cầu y tế đặc biệt hoặc cần bố trí trẻ em với những yêu cầu bảo vệ riêng.
Điều này cho thấy việc tắt túi khí không phải là một thao tác nên thực hiện tùy tiện.
Với người sử dụng ô tô, nguyên tắc an toàn quan trọng nhất vẫn là tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất, sử dụng dây đai an toàn đúng cách và ưu tiên bố trí trẻ em ở hàng ghế sau.
Nếu thường xuyên chở trẻ nhỏ hoặc thú cưng, chủ xe nên tìm hiểu trước vị trí công tắc, nguyên lý hoạt động của hệ thống túi khí và những khuyến cáo riêng dành cho mẫu xe đang sử dụng.
Bởi túi khí được sinh ra để bảo vệ con người, nhưng để phát huy đúng vai trò, hệ thống này phải được sử dụng đúng hoàn cảnh. Trong một số trường hợp đặc biệt, tắt túi khí đúng cách không làm giảm an toàn mà ngược lại có thể giúp hạn chế nguy cơ chấn thương cho người ngồi trên xe.
