Vì sao xe điện đi cao tốc hao pin hơn khi chạy trong đô thị?

TẠP CHÍ CÔNG THƯƠNG: CHUYÊN TRANG CÔNG NGHIỆP Ô TÔ - XE MÁY CARTIMES

Vì sao xe điện đi cao tốc hao pin hơn khi chạy trong đô thị?

Xe điện đang trở thành xu hướng di chuyển xanh trên toàn cầu nhờ ưu điểm tiết kiệm năng lượng và thân thiện với môi trường. Tuy nhiên, nhiều người dùng lại nhận thấy một thực tế trái ngược: trong khi xe điện tỏ ra hiệu quả khi di chuyển trong đô thị, quãng đường thực tế trên cao tốc lại giảm đáng kể so với thông số mà nhà sản xuất công bố.

Hiện tượng này không phải ngẫu nhiên, mà là hệ quả tất yếu của các yếu tố vật lý và cách thức vận hành của hệ thống điện. Có ba nguyên nhân chính khiến xe điện “hao pin” hơn khi di chuyển ở tốc độ cao.

Lực cản không khí - “kẻ thù thầm lặng” của quãng đường pin

Yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến khả năng di chuyển của xe điện trên cao tốc chính là lực cản không khí (lực cản khí động học). Đây là lực mà xe phải vượt qua để “xẻ gió” trong quá trình di chuyển.

Theo nguyên lý vật lý, lực cản không khí tỷ lệ thuận với bình phương vận tốc. Điều đó có nghĩa là, nếu tăng tốc từ 80 km/h lên 120 km/h (tăng 1,5 lần), thì lực cản mà xe phải chống lại tăng tới 2,25 lần.

Ngay cả những mẫu xe điện có thiết kế khí động học tối ưu vẫn phải chịu tổn thất năng lượng đáng kể khi vận hành ở tốc độ cao. Động cơ điện vì thế buộc phải tạo ra nhiều công suất hơn, khiến mức tiêu thụ điện năng tăng nhanh theo cấp số nhân.

Quảng cáo
xe điện
Xe điện đang trở thành xu hướng di chuyển xanh trên toàn cầu nhờ ưu điểm tiết kiệm năng lượng và thân thiện với môi trường

Kết quả là, dù xe đi nhanh hơn, lượng năng lượng tiêu thụ trên mỗi km lại nhiều hơn đáng kể, dẫn đến quãng đường thực tế rút ngắn rõ rệt.

Hiệu suất động cơ điện giảm ngoài “vùng ngọt”

Tương tự động cơ đốt trong, động cơ điện cũng có một “vùng hiệu suất tối ưu” khoảng vận hành mà nó chuyển hóa năng lượng điện thành động năng hiệu quả nhất. Thông thường, vùng này nằm ở dải tốc độ trung bình, khi xe di chuyển ổn định trong điều kiện đô thị.

Trên cao tốc, động cơ phải hoạt động ở tốc độ quay cao và mô-men xoắn lớn trong thời gian dài, vượt ra ngoài vùng hiệu suất lý tưởng. Hệ quả là năng lượng bị hao phí nhiều hơn, sinh nhiệt lớn hơn, khiến pin tiêu tốn nhanh hơn bình thường.

Điều này lý giải vì sao xe điện thường đạt hiệu suất tiêu thụ thấp nhất ở tốc độ 60 - 90 km/h  chứ không phải khi chạy ở tốc độ cao.

Quảng cáo

Mất đi lợi thế của phanh tái sinh năng lượng

Một trong những ưu điểm lớn nhất của xe điện là hệ thống phanh tái sinh (Regenerative Braking) cho phép thu hồi năng lượng khi người lái giảm tốc hoặc phanh, biến động năng thành điện năng nạp ngược lại vào pin.

Khi di chuyển trong đô thị, xe thường xuyên phải phanh, dừng, khởi động lại, nhờ đó có thể tái tạo được một phần năng lượng đã sử dụng.

Ngược lại, trên cao tốc, xe thường duy trì tốc độ ổn định và hiếm khi phải phanh, khiến hệ thống tái sinh hầu như không hoạt động. Kết quả là pin chỉ xả mà không được “nạp bù”, làm giảm đáng kể tổng quãng đường di chuyển.

Làm sao để “cứu” quãng đường pin trên cao tốc?

Quảng cáo

Để tối đa hóa quãng đường di chuyển khi đi cao tốc, các chuyên gia khuyến nghị người lái duy trì tốc độ ổn định dưới 100 km/h, lý tưởng là trong khoảng 70 - 90 km/h. Việc giảm nhẹ tốc độ có thể giúp tiết kiệm hàng chục km cho mỗi lần sạc đầy.

Khi tăng tốc, nên tăng dần đều thay vì đạp ga đột ngột để hạn chế dòng xả lớn từ pin. Người lái cũng nên kích hoạt chế độ ECO (tiết kiệm năng lượng) để tối ưu hóa hiệu suất của các hệ thống phụ trợ như điều hòa, âm thanh, màn hình giải trí...

Mặc dù việc phanh tái sinh ít hiệu quả trên cao tốc, người dùng vẫn có thể tận dụng những đoạn thay đổi giới hạn tốc độ hoặc chuẩn bị ra khỏi cao tốc để giảm tốc và thu hồi năng lượng.

Ngoài ra, áp suất lốp đúng tiêu chuẩn cũng là yếu tố quan trọng. Lốp non hơi làm tăng ma sát lăn, khiến xe phải tiêu hao nhiều năng lượng hơn. Do đó, nên kiểm tra và bơm lốp đúng khuyến nghị của nhà sản xuất trước mỗi chuyến đi dài.

Xe điện không “hao pin” trên cao tốc do lỗi kỹ thuật, mà là kết quả tự nhiên của nguyên lý khí động học, đặc tính động cơ điện và cơ chế tái tạo năng lượng.

Hiểu rõ cơ chế này sẽ giúp người dùng điều chỉnh phong cách lái phù hợp, khai thác tối đa khả năng tiết kiệm năng lượng của xe điện đặc biệt trong những hành trình dài.

Tin khác

  • Những lưu ý cực kỳ quan trọng khi mua xe hybrid cũ

    Những lưu ý cực kỳ quan trọng khi mua xe hybrid cũ

    Xe hybrid có thể vận hành bền bỉ từ 250.000 - 300.000 km, thậm chí lâu hơn nếu được bảo dưỡng đúng cách. Tuy nhiên, khi mua xe hybrid đã qua sử dụng, người dùng cần đặc biệt chú ý đến tình trạng pin và hệ thống truyền động.

  • Đổ đèo bằng ô tô điện và xe xăng: Khác biệt nằm ở đâu?

    Đổ đèo bằng ô tô điện và xe xăng: Khác biệt nằm ở đâu?

    Khi di chuyển trên những cung đường đèo dốc dài và liên tục, người lái phải kiểm soát tốc độ để tránh xe tăng tốc ngoài ý muốn, đồng thời hạn chế tình trạng phanh quá nóng do sử dụng liên tục. Đây là thách thức chung đối với cả ô tô điện và xe sử dụng động cơ xăng, dầu. Tuy nhiên, nhờ đặc điểm hệ truyền động và thiết kế, ô tô điện có một số lợi thế đáng chú ý.

  • Ắc quy ô tô hết điện: Cách tự sạc tại nhà không cần tháo cọc

    Ắc quy ô tô hết điện: Cách tự sạc tại nhà không cần tháo cọc

    Khi ô tô lâu ngày không sử dụng, ắc quy có thể bị cạn điện, khiến xe khó hoặc không thể khởi động. Trong trường hợp bình vẫn còn tốt, chủ xe có thể tự sạc tại nhà bằng bộ sạc chuyên dụng mà không cần tháo ắc quy hay ngắt các đầu cọc.

  • 4 dấu hiệu giảm xóc xe máy đã xuống cấp

    4 dấu hiệu giảm xóc xe máy đã xuống cấp

    Giảm xóc xe máy bị chảy dầu, xóc nảy bất thường, phát ra tiếng kêu hoặc khiến xe thiếu ổn định khi vào cua có thể là dấu hiệu hệ thống treo đang gặp vấn đề. Chủ xe cần sớm kiểm tra để bảo đảm an toàn khi vận hành.

  • Số N trên xe số tự động: Khi nào nên sử dụng?

    Số N trên xe số tự động: Khi nào nên sử dụng?

    Trên xe số tự động, số N (Neutral) có chức năng ngắt truyền động từ động cơ đến bánh xe. Tuy nhiên, không phải tình huống nào người lái cũng nên sử dụng vị trí số này. Việc chuyển về số N đúng thời điểm không chỉ giúp xử lý một số sự cố mà còn góp phần bảo đảm an toàn khi vận hành.

  • Nên thay dầu động cơ trước hay sau chuyến đi dài?

    Nên thay dầu động cơ trước hay sau chuyến đi dài?

    Thay dầu động cơ trước chuyến đi dài là lựa chọn hợp lý nếu xe đã đến hạn bảo dưỡng. Bên cạnh đó, người lái cần kiểm tra lốp, hệ thống phanh, nước làm mát và ắc quy để hạn chế nguy cơ gặp sự cố trên đường.

  • Đề xuất bổ sung nhiều quy định an toàn đối với xe khách giường nằm

    Đề xuất bổ sung nhiều quy định an toàn đối với xe khách giường nằm

    Cục Đăng kiểm Việt Nam đang hoàn thiện dự thảo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe ô tô (thay thế QCVN 09:2024) để trình Bộ Xây dựng ban hành. Trong đó, dự thảo bổ sung nhiều yêu cầu an toàn riêng đối với xe khách giường nằm, tập trung vào hệ thống phanh, kiểm soát ổn định, cửa thoát hiểm và cảnh báo cháy, khói.

  • Ô tô va phải ổ gà: 5 dấu hiệu cảnh báo cần kiểm tra ngay

    Ô tô va phải ổ gà: 5 dấu hiệu cảnh báo cần kiểm tra ngay

    Sau khi va phải ổ gà, ô tô có thể bị hư hỏng lốp, cong vành, lệch góc đặt bánh xe hoặc tổn thương hệ thống treo. Nhận biết sớm những dấu hiệu bất thường sẽ giúp chủ xe chủ động xử lý, hạn chế nguy cơ mất an toàn khi lưu thông.

  • Dầu cầu hypoid khác gì dầu động cơ và dầu hộp số?

    Dầu cầu hypoid khác gì dầu động cơ và dầu hộp số?

    Dầu cầu hypoid được thiết kế với hệ phụ gia chịu cực áp (EP) nhằm bảo vệ bánh răng trước tải trọng lớn và ma sát trượt cao. Do có yêu cầu bôi trơn riêng biệt, loại dầu này không thể tùy tiện thay thế bằng dầu động cơ, dầu hộp số sàn hay dầu hộp số tự động. Sử dụng sai loại dầu có thể làm tăng nguy cơ mài mòn, hư hỏng các chi tiết truyền động.

  • 5 dấu hiệu nhận biết ô tô cũ từng bị tai nạn

    5 dấu hiệu nhận biết ô tô cũ từng bị tai nạn

    Kiểm tra kỹ lớp sơn, khe hở thân xe, các mối hàn và hệ thống khung gầm là những bước quan trọng giúp người mua phát hiện ô tô cũ từng bị tai nạn, hạn chế rủi ro về an toàn và chi phí sửa chữa sau này.