Khi lái xe trên đoạn đường bằng phẳng lẽ dĩ nhiên sẽ thuận lợi và dễ dàng hơn so với việc lái ở trên những đoạn đường có dốc. Vấn đề gây khó khăn ở đây là làm thế nào có thể leo dốc một cách mượt mà, an toàn, không có tình trạng ô tô lên dốc bị chết máy hay trôi xe. Sau đây sẽ là một số cách lái xe lên dốc an toàn cho 2 loại xe sử dụng 2 loại hộp số khác nhau: Số sàn và số tự động.
Kỹ thuật lên dốc cho xe số sàn
Bước 1: Kiểm tra hiện trạng xe
Trước khi lên dốc hoặc xuống dốc, tài xế cần phải kiểm tra lại các bộ phận trên xe như: côn, số, phanh trước, phanh sau, ga, bộ lốp,… Nếu thấy bộ phận nào chưa chỉnh phải tiến hành xử lý kỹ thuật ngay.
Bước 2: Lên xuống dốc bằng 1 số
Khi lên xuống dốc bạn cần nắm rõ nguyên tắc “lên dốc bằng số nào thì xuống dốc bằng số đó”. Tuyệt đối không được đi bằng số Mo (0) lúc xuống dốc. Bởi điều này sẽ dễ dẫn tới trơn trượt, căn đường kém chính xác hơn và trường hợp cần phanh gấp sẽ kém hiệu quả.
Bước 3: Lựa chọn số phù hợp với loại xe
Khi lên dốc cao, lái xe cần đi số phù hợp với tính năng kỹ thuật của xe, phù hợp với trọng lượng hàng chở trên xe. Lưu ý thao tác kỹ thuật “nhanh, nhạy” khi cần giảm số để bò tiếp lên dốc, tránh tình trạng để kẹt số, số bị dừng lại ở Mo (0) làm xe trôi ngược, nhất là trường hợp xe chở nặng.
Bước 4: Lưu ý khi xuống dốc dài
Khi xuống dốc dài, xe sẽ lao nhanh hơn. Nếu gặp sự cố đột ngột cần phanh gấp, tài xế cần sử dụng tổng hợp cả phanh trước, phanh sau, giảm số, giảm ga và thả côn.
Bước 5: Lưu ý khi xuống dốc khúc quanh
Khi xe di chuyển xuống dốc khúc quanh, lưu ý cho xe đi bám vào phần đường bên phải của mình. Hạn chế chạy nhanh để hạn chế lực ly tâm đẩy ra làm lật xe hoặc xử lý phanh không kịp thời dẫn tới sự cố đâm xe xuống vực.
Kỹ thuật lên dốc cho xe số tự động
Với xe sử dụng số tự động (AT), trong quá trình leo dốc, tùy vào tốc độ của xe và hộp số sẽ tự động chuyển đến số thích hợp. Nhà sản xuất khuyến cáo, người lái không nên tự ý di chuyển vị trí của cần số mà hãy để hộp số của xe tự động làm. Người lái chỉ di chuyển cần số đến các vị trí số đã được đánh dấu trong trường hợp cần phanh động cơ hay hãm bớt quán tính cho xe ô tô bằng lực cản của động cơ và khi xe đang được cài ở số thấp.
Khi xe đang lên dốc nhưng lại cần tạm dừng thì kinh nghiệm lái xe lên dốc trong trường hợp này là người lái cần: bật xi nhan giúp xin đường, cho xe di chuyển vào lề đường, nhả ga và đạp phanh chân, sau đó kéo phanh tay (cũng có thể phanh chân trái tùy thuộc vào từng loại xe có thiết kế khác nhau về phanh bổ trợ).
Nếu người lái chỉ cần tạm dừng xe trong giây lát thì thực hiện các thao tác như thế là đủ. Và khi cần tiếp tục di chuyển thì người lái nhả phanh chân, sau đó nhanh chóng dùng chân phải đạp ga, mớn ga cho xe di chuyển rồi lại lập tức hạ ngay phanh tay. Trong trường hợp này, người lái không được hạ phanh tay trước khi thực hiện mớm ga để cho xe di chuyển. Nếu người lái hạ phanh tay xuống khi mà chân phanh đang được chuyển sang chân ga thì sẽ khiến cho xe bị mất phanh, thậm chí có thể gây ra áp lực quá lớn cho hộp số và khiến giảm tuổi thọ của hộp số xe.
Nếu xe của bạn đang dừng ở dốc cao, thì nên tìm vật nặng để chèn bánh xe giúp giảm bớt áp lực cho hộp số và hệ thống phanh của xe. Khi cần đi tiếp nhưng phải khởi động lại xe thì người lái thực hiện theo hướng dẫn lái xe lên dốc như sau: đạp phanh chân sau đó khởi động cho động cơ xe, bật xi nhan xin đường, di chuyển cần số của xe đến vị trí D, thực hiện nhả chân phanh và chuyển chân thật nhanh sang nhấn ga nhẹ nhàng để xe chuyển bánh, cuối cùng là hạ phanh tay.
Trường hợp xe đang lên dốc nhưng lại bị chết máy: người lái nhả chân ga, cho xe di chuyển láng vào bên đường, tiếp đó chuyển chân phải để đạp phanh xe, kéo phanh tay, khi thấy xe đã dừng thì dùng tay phải di chuyển cần số đến vị trí P và khởi động lại động cơ xe. Lưu ý là người lái phải kéo phanh tay sau đó mới thực hiện khởi động lại động cơ của xe. Tuyệt đối người lái không để cần số của xe ở vị trí N với tình huống nêu trên, bởi xe có thể bị tụt dốc nếu phanh không tốt.
Một lưu ý nữa khi xe đang lên dốc nhưng do đường trơn, người lái cũng không nên tăng hoặc giảm ga đột ngột, nhất là ở những nơi có khúc cua. Nếu là xe ô tô có trang bị một cầu sau, mặc dù có hệ thống phanh ABS hỗ trợ nhưng nếu người lái đi ga không đều thì vẫn có thể khiến xe có nguy cơ bị văng đuôi xe.
Nếu xe ô tô của người lái là loại có 2 cầu, nhưng việc tăng giảm ga và phanh một cách đột ngột trên đoạn đường trơn thì cũng vẫn khiến xe bị rơi vào tình huống nguy hiểm. Người lái tuyệt đối không nên đánh lái quá lớn hay quá nhanh. Hơn nữa, hệ thống phanh bằng điện tử chỉ có thể hỗ trợ người lái đi đúng kỹ thuật, nếu người lái đi sai các kỹ thuật cơ bản thì vẫn có thể khiến cho xe rơi vào tình trạng mất lái, gây nguy hiểm cho người lái. Khi người lái đã cho xe leo gần tới đỉnh dốc cao thì nên hạ bớt chân ga để có thể lường trước các tình huống, nếu đã quan sát thấy rõ tình hình phía sau của dốc thì mới cho xe lướt tiếp.
