Thực tế cho thấy, rất nhiều tai nạn nghiêm trọng trên đèo dốc bắt nguồn từ việc tài xế hoảng loạn, xử lý sai thao tác khi hệ thống phanh gặp sự cố.
Giữ bình tĩnh, lập tức phát tín hiệu cảnh báo
Ngay khi phát hiện xe mất phanh, tài xế cần giữ chắc vô-lăng, quan sát xa để tìm phương án xử lý. Đồng thời, bật đèn cảnh báo nguy hiểm, liên tục bấm còi và nháy đèn pha (nếu điều kiện cho phép) để báo cho các phương tiện xung quanh biết xe đang gặp sự cố.
Việc cảnh báo sớm giúp các xe phía trước và phía sau chủ động tránh đường, giảm nguy cơ va chạm liên hoàn.
Đạp nhồi phanh để thử khôi phục áp suất
Sau khi đã phát tín hiệu, người lái nên thử đạp nhồi bàn đạp phanh liên tục. Trong một số trường hợp, hệ thống phanh chỉ bị tụt áp hoặc lẫn bọt khí, thao tác này có thể giúp khôi phục lại một phần hiệu quả phanh.
Dù không phải lúc nào cũng thành công, nhưng đây là bước đơn giản, nhanh và ít rủi ro nên rất đáng thử.
Về số thấp, tận dụng phanh động cơ để hãm tốc
Phanh động cơ được xem là “cứu cánh” quan trọng nhất khi xe mất phanh trên đèo. Tài xế cần hạ số từ từ, tận dụng lực cản của động cơ để giảm tốc.
- Với xe số sàn: Đạp côn và về số thấp theo từng cấp (ví dụ từ 4 về 3, rồi 2). Không nên về thẳng số 1 vì có thể gây giảm tốc đột ngột, làm xe mất ổn định hoặc hỏng hộp số.
- Với xe số tự động: Chuyển sang chế độ số thấp như M, S, L hoặc các nấc 2, 1 (tùy xe). Khi vòng tua tăng cao, lực hãm từ động cơ sẽ giúp xe chậm lại rõ rệt.
Trong quá trình này, cần hạn chế đánh lái gấp, ưu tiên giữ xe đi thẳng và bám đúng làn đường.
Dùng phanh tay đúng cách, kéo từ từ
Phanh tay (phanh khẩn cấp) có thể hỗ trợ giảm tốc, nhưng tuyệt đối không được giật mạnh. Việc kéo phanh tay cần thực hiện từ từ, tăng lực dần để tránh khóa cứng bánh sau, gây văng đuôi hoặc xoay xe.
Nếu cảm thấy xe có dấu hiệu trượt, tài xế nên nhả bớt phanh tay để ổn định hướng lái, sau đó tiếp tục kéo lại nhẹ nhàng, kết hợp với phanh động cơ.
Tìm đường lánh nạn hoặc điểm dừng cưỡng bức
Nếu mọi biện pháp trên vẫn không thể kìm được tốc độ, ưu tiên cao nhất lúc này là tìm vị trí dừng xe cưỡng bức.
Lựa chọn tốt nhất là đường hoặc hốc lánh nạn trên đèo, nơi thường có lớp cát sỏi sâu để xe lao vào và giảm tốc nhanh.
Nếu không có đường lánh nạn, trong tình huống bất khả kháng, có thể cân nhắc áp sát taluy dương hoặc vách núi khi tốc độ đã được kìm bớt. Ma sát thân xe với vật cản sẽ giúp tiêu tán năng lượng. Đây là phương án cuối cùng, nhưng vẫn an toàn hơn so với việc để xe lao xuống vực.
Những việc tuyệt đối không làm khi xe mất phanh
- Không tắt máy: Việc này có thể làm mất trợ lực lái, vô-lăng trở nên rất nặng, cực kỳ nguy hiểm khi cần điều hướng.
- Không về số N (mo): Xe sẽ trôi tự do theo quán tính, không còn phanh động cơ, tốc độ sẽ tăng nhanh hơn.
- Không nhảy khỏi xe: Ở trong xe với dây an toàn vẫn an toàn hơn rất nhiều so với việc lao ra mặt đường khi xe còn đang di chuyển.
Để hạn chế rủi ro, chủ xe cần bảo dưỡng định kỳ hệ thống phanh, kiểm tra dầu phanh, má phanh, đĩa phanh trước những chuyến đi đèo dài.
Khi xuống dốc, nên ghi nhớ nguyên tắc: “Lên dốc số nào, xuống dốc số đó”, kết hợp phanh động cơ để giảm tải cho phanh chân, tránh tình trạng quá nhiệt dẫn đến cháy phanh và mất tác dụng.
