Đó không phải là mã kỹ thuật khó hiểu, mà là “chỉ số độ nhớt”, thứ quyết định khả năng bảo vệ động cơ và độ bền của xe.
Hiểu đơn giản, độ nhớt là thước đo độ “đặc” hay “loãng” của dầu nhớt. Một loại dầu quá loãng có thể giúp động cơ khởi động dễ hơn trong trời lạnh, nhưng khi máy nóng lại dễ mất tác dụng bôi trơn. Ngược lại, dầu quá đặc thì bám dính tốt khi nhiệt độ cao, nhưng lại khiến việc khởi động trở nên nặng nề hơn vào sáng sớm.
Chính vì thế, các nhà sản xuất dầu nhớt phải tạo ra loại dầu có thể thích ứng với nhiều điều kiện khác nhau, vừa đủ loãng để khởi động êm khi lạnh, vừa đủ đặc để bảo vệ máy khi nóng. Đó là lý do ra đời của hệ thống ký hiệu do Hiệp hội Kỹ sư Ô tô Mỹ (SAE) quy định.
Lấy ví dụ 5W-30. Trong đó, chữ W là viết tắt của “Winter” (mùa đông). Con số đứng trước W (số 5) cho biết khả năng vận hành trong nhiệt độ thấp. Số càng nhỏ, dầu càng loãng, giúp xe dễ nổ máy trong thời tiết lạnh.
Còn con số phía sau 30 thể hiện độ đặc của dầu khi động cơ hoạt động ở nhiệt độ cao. Số này càng lớn, dầu càng đặc, thích hợp cho xe chạy đường dài hoặc trong điều kiện thời tiết nóng.
Trong khi 10W-40 là kiểu dầu cứng hơn, phù hợp cho xe đã sử dụng lâu năm hoặc chạy trong khu vực nhiệt độ cao.
Việc chọn đúng dầu nhớt giống như chọn đúng “dòng máu” cho xe. Với xe đời mới, tiết kiệm nhiên liệu, các hãng thường khuyến nghị loại 0W-20 hoặc 5W-30, vì chúng giúp giảm ma sát và vận hành êm hơn.
Ngược lại, những chiếc xe đã có tuổi đời cao, hay bị hao dầu thì 10W-40 hoặc 15W-50 lại là lựa chọn hợp lý, nhờ khả năng bám dính tốt hơn khi nhiệt độ máy cao.
Khí hậu Việt Nam cũng là yếu tố không thể bỏ qua. Vào mùa lạnh ở các khu vực núi cao, nhiệt độ thấp như Lào Cai hay Hà Giang, dầu có chỉ số W nhỏ (0W hoặc 5W) giúp xe khởi động dễ hơn mỗi sáng. Trong khi ở các tỉnh miền Trung, TP.HCM, nơi thời tiết nóng quanh năm, 10W-40 lại là lựa chọn an toàn.
Không ít người có thói quen pha trộn nhiều loại dầu khác nhau, hoặc chọn đại theo lời tư vấn tại cửa hàng có thể khiến độ nhớt không ổn định và giảm hiệu quả bôi trơn. Ngoài ra, việc chậm thay dầu, đợi đến khi dầu chuyển màu đen đặc hoặc có mùi khét, sẽ khiến động cơ mài mòn nhanh chóng, tiêu tốn nhiên liệu hơn.
Cách tốt nhất là tuân theo khuyến nghị của nhà sản xuất, thường ghi trong sổ tay hướng dẫn xe và thay dầu định kỳ đúng thời gian.
Hiểu rõ ý nghĩa của những con số như 5W-30 hay 10W-40 không chỉ giúp bạn chọn đúng sản phẩm phù hợp với xe và khí hậu, mà còn giúp động cơ vận hành êm ái, bền bỉ và tiết kiệm hơn.
