Những ngày gần đây, thông tin về việc từ ngày 15/8, người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi điều khiển xe máy có thể bị xử phạt đang nhận được sự quan tâm của nhiều phụ huynh và học sinh.
Tuy nhiên, theo quy định mới, cách hiểu cho rằng người từ 16 đến dưới 18 tuổi sẽ bị xử phạt nếu điều khiển bất kỳ loại xe máy nào là không chính xác.
Sửa cách diễn đạt, không thay đổi đối tượng xử phạt
Nghị định 238/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 26/6/2026, có hiệu lực từ ngày 15/8/2026, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 168/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ.
Đáng chú ý, Điều 6 Nghị định 238 sửa đổi điểm a khoản 4 Điều 18 Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Theo đó, người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi điều khiển xe mô tô và các loại xe tương tự xe mô tô sẽ bị phạt tiền từ 400.000 đồng đến 600.000 đồng.
Quy định mới khiến một bộ phận người dân lo ngại rằng cụm từ “xe mô tô và các loại xe tương tự xe mô tô” có thể bao gồm tất cả các loại xe máy, kể cả xe gắn máy có vận tốc thiết kế không quá 50 km/h.
Tuy nhiên, đây là cách hiểu chưa đầy đủ về quy định pháp luật.
Theo thông tin được Cục CSGT giải thích, việc sửa đổi chủ yếu nhằm thống nhất cách diễn đạt quy định xử phạt với cách phân loại phương tiện được quy định trong Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ.
Xe mô tô và xe gắn máy là hai loại phương tiện khác nhau
Điểm mấu chốt nằm ở khái niệm xe mô tô và xe gắn máy.
Theo Điều 34 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, xe mô tô là phương tiện có hai hoặc ba bánh chạy bằng động cơ, được thiết kế, sản xuất để hoạt động trên đường bộ, trừ xe gắn máy.
Trong khi đó, xe gắn máy là phương tiện có hai hoặc ba bánh chạy bằng động cơ, có vận tốc thiết kế không lớn hơn 50 km/h; nếu sử dụng động cơ nhiệt thì dung tích làm việc hoặc dung tích tương đương không lớn hơn 50 cm³, còn nếu sử dụng động cơ điện thì công suất động cơ không lớn hơn 04 kW.
Như vậy, về mặt pháp lý, xe gắn máy không phải là xe mô tô. Đây là điểm cần đặc biệt lưu ý khi đọc và áp dụng quy định mới.
Nói cách khác, việc Nghị định 238/2026/NĐ-CP sử dụng cụm từ “xe mô tô và các loại xe tương tự xe mô tô” không làm cho xe gắn máy trở thành xe mô tô.
Người đủ 16 tuổi vẫn được điều khiển xe gắn máy
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định người đủ 16 tuổi trở lên được điều khiển xe gắn máy.
Do đó, từ ngày 15/8/2026, người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi vẫn được điều khiển xe gắn máy thuộc đúng tiêu chuẩn pháp luật quy định, trong đó có các loại xe có vận tốc thiết kế không quá 50 km/h và đáp ứng giới hạn về dung tích động cơ hoặc công suất động cơ điện.
Ngược lại, nếu người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi điều khiển xe mô tô thuộc trường hợp pháp luật quy định phải đáp ứng điều kiện về độ tuổi và giấy phép lái xe mà chưa đủ điều kiện thì có thể bị xử phạt theo quy định.
Vì vậy, không thể đồng nhất “xe máy” theo cách gọi thông thường trong đời sống với “xe mô tô” theo khái niệm pháp lý.
Phụ huynh cần phân biệt rõ khi cho con sử dụng xe
Việc phân biệt giữa xe mô tô và xe gắn máy đặc biệt quan trọng đối với phụ huynh có con trong độ tuổi từ 16 đến dưới 18 tuổi.
Trước khi giao phương tiện cho con sử dụng, phụ huynh cần kiểm tra các thông số kỹ thuật của xe, đặc biệt là vận tốc thiết kế, dung tích động cơ hoặc công suất động cơ điện, để xác định phương tiện thuộc loại xe gắn máy hay xe mô tô theo quy định pháp luật.
Không nên chỉ căn cứ vào cách gọi thông thường như “xe máy”, “xe máy điện” để xác định phương tiện có được phép điều khiển hay không.
Bên cạnh đó, dù pháp luật cho phép người đủ 16 tuổi điều khiển xe gắn máy, người điều khiển vẫn phải tuân thủ đầy đủ các quy định về an toàn giao thông, trong đó có việc đội mũ bảo hiểm đúng quy cách, chấp hành tín hiệu đèn giao thông, biển báo, tốc độ và các quy tắc giao thông đường bộ.
Như vậy, từ ngày 15/8/2026, quy định mới không đồng nghĩa với việc người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi bị cấm điều khiển mọi loại xe máy. Điều quan trọng là phải xác định đúng phương tiện thuộc loại xe mô tô hay xe gắn máy theo quy định của pháp luật. Người đủ 16 tuổi vẫn được điều khiển xe gắn máy nếu phương tiện đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định.
