Từ niềm vui nhận xe mới đến áp lực “nuôi xe”
Sở hữu một chiếc ô tô từng là mục tiêu lớn của nhiều gia đình. Sau nhiều năm tiết kiệm, không ít người quyết định vay thêm ngân hàng để mua chiếc xe mơ ước với mong muốn thuận tiện hơn trong việc đi lại, che nắng che mưa và nâng cao trải nghiệm cuộc sống.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít trường hợp chỉ sau vài tháng nhận xe đã bắt đầu cảm thấy áp lực. Một số người có mức thu nhập khoảng 20 triệu đồng/tháng nhưng vẫn quyết định mua ô tô trị giá trên 1 tỷ đồng bằng hình thức trả góp. Cảm giác hào hứng ban đầu dần nhường chỗ cho việc phải cân đối từng khoản chi tiêu để duy trì chiếc xe.
Bên cạnh khoản tiền trả góp hàng tháng, chủ xe còn phải chi trả nhiều khoản khác như nhiên liệu, phí gửi xe, bảo hiểm, bảo dưỡng định kỳ, đăng kiểm, phí bảo trì đường bộ, thay thế phụ tùng... Những khoản chi tưởng chừng nhỏ lẻ nhưng cộng dồn lại có thể trở thành gánh nặng đáng kể đối với những người chưa có nền tảng tài chính vững vàng.
Khi đó, chiếc ô tô vốn được kỳ vọng là phương tiện giúp cuộc sống thuận tiện hơn - lại có nguy cơ trở thành áp lực tài chính trong nhiều năm.
Từ dự định ban đầu đến quyết định vượt ngân sách
Một trong những tình huống phổ biến khi mua ô tô là ngân sách ban đầu liên tục bị đẩy lên trong quá trình tìm hiểu và lựa chọn xe.
Nhiều khách hàng ban đầu chỉ dự tính mua xe trong khoảng 600 triệu đồng. Tuy nhiên, sau khi tham khảo tại các đại lý, mức chi tiêu có thể nhanh chóng tăng lên 700 triệu, 800 triệu đồng hoặc thậm chí cao hơn.
Tâm lý “đã mua thì cố thêm một chút” là nguyên nhân khiến nhiều người thay đổi quyết định. Bên cạnh đó, sự tư vấn của nhân viên bán hàng với những lời giới thiệu về các trang bị cao cấp cũng tác động không nhỏ đến lựa chọn của khách hàng.
Từ phiên bản tiêu chuẩn, người mua có thể được giới thiệu lên phiên bản cao cấp hơn với hàng loạt tiện nghi như cửa sổ trời toàn cảnh, ghế da, camera 360 độ, hệ thống hỗ trợ lái nâng cao, ga tự động thích ứng, phanh khẩn cấp tự động...
Những tính năng này rõ ràng mang lại nhiều tiện ích, nhưng không phải trang bị nào cũng thực sự cần thiết với mọi người dùng. Việc chi thêm hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng cho những tiện nghi ít sử dụng có thể khiến kế hoạch tài chính ban đầu bị phá vỡ.
Không phải công nghệ nào cũng đáng để trả thêm tiền
Trong quá trình lựa chọn xe, nhiều người thường bị hấp dẫn bởi danh sách trang bị dài của các phiên bản cao cấp. Tuy nhiên, yếu tố quan trọng nhất vẫn là mức độ phù hợp với nhu cầu sử dụng thực tế.
Chẳng hạn, cửa sổ trời toàn cảnh có thể tạo cảm giác sang trọng và rộng rãi hơn cho khoang xe, nhưng trong điều kiện khí hậu nóng ẩm tại Việt Nam, nhiều chủ xe hiếm khi sử dụng do lo ngại nhiệt độ trong xe tăng cao.
Tương tự, một số tính năng hỗ trợ lái hoặc tự động hóa có thể rất hiện đại trên lý thuyết, nhưng trong thực tế lại không được khai thác thường xuyên bởi nhiều tài xế vẫn ưu tiên khả năng chủ động điều khiển phương tiện.
Vì vậy, trước khi quyết định nâng cấp phiên bản, người mua cần đặt câu hỏi: “Tính năng này có thực sự phục vụ nhu cầu hằng ngày hay chỉ đơn giản là một lựa chọn khiến chiếc xe trở nên hấp dẫn hơn?”.
Đừng mua xe chỉ vì tâm lý hơn thua
Ngoài yếu tố tiện nghi, tâm lý so sánh với bạn bè, đồng nghiệp cũng là nguyên nhân khiến nhiều người mua xe vượt khả năng tài chính.
Một chiếc xe khoảng 700 triệu đồng có thể đáp ứng tốt nhu cầu đi lại của một gia đình. Tuy nhiên, khi nhìn thấy người quen sử dụng xe phân khúc cao hơn hoặc xe sang, một số người bắt đầu cảm thấy chiếc xe của mình chưa đủ “đẳng cấp” và quyết định vay thêm để nâng cấp.
Quyết định này có thể mang lại cảm giác hài lòng trong thời gian ngắn, nhưng đổi lại là nhiều năm phải gánh khoản vay lớn cùng chi phí vận hành cao hơn.
Trên thực tế, sự chú ý của người khác dành cho một chiếc xe thường chỉ kéo dài trong vài phút, trong khi chủ xe phải chịu trách nhiệm tài chính cho lựa chọn đó trong nhiều năm.
Lựa chọn xe theo nhu cầu thực tế
Một sai lầm khác của nhiều người mua ô tô là lựa chọn xe dựa trên những nhu cầu ít xảy ra.
Có người thường xuyên di chuyển trong đô thị, chủ yếu đi làm một mình hoặc cùng một vài thành viên trong gia đình, nhưng vẫn chọn SUV 7 chỗ với lý do “sau này sẽ có lúc cần”. Tuy nhiên, sau nhiều năm sử dụng, số lần tận dụng hết công năng của chiếc xe có thể rất ít.
Trong khi đó, họ phải chấp nhận mức tiêu hao nhiên liệu cao hơn, việc di chuyển trong phố khó khăn hơn và chi phí bảo dưỡng lớn hơn so với một mẫu xe nhỏ gọn, phù hợp với nhu cầu thực tế.
Các chuyên gia cho rằng, khi mua ô tô, người tiêu dùng cần đánh giá dựa trên tần suất sử dụng, điều kiện di chuyển, số người thường xuyên sử dụng xe và khả năng tài chính lâu dài, thay vì chỉ tập trung vào hình thức hoặc những nhu cầu phát sinh hiếm gặp.
Chiếc xe phù hợp là chiếc xe không tạo áp lực cho cuộc sống
Một chiếc ô tô không chỉ là khoản tiền bỏ ra để mua xe ban đầu mà còn là cam kết chi tiêu trong suốt quá trình sử dụng. Vì vậy, ngoài giá niêm yết, người mua cần tính toán đầy đủ các khoản chi phí như nhiên liệu, bảo hiểm, bảo dưỡng, thay thế phụ tùng, phí gửi xe, phí đường bộ và các chi phí phát sinh khác.
Nếu tổng chi phí sở hữu vượt quá khả năng tài chính, chiếc xe rất dễ trở thành gánh nặng thay vì mang lại sự tiện lợi.
Suy cho cùng, chiếc ô tô phù hợp không phải là chiếc xe đắt nhất, nhiều công nghệ nhất hay khiến nhiều người chú ý nhất. Đó là chiếc xe đáp ứng đúng nhu cầu sử dụng, phù hợp với khả năng chi trả và giúp cuộc sống trở nên thuận tiện hơn.
Bởi ô tô sinh ra để phục vụ con người, không nên trở thành nguyên nhân khiến chủ sở hữu phải đánh đổi sự cân bằng tài chính và chất lượng cuộc sống.
